Rừng thiêng là gì: phân biệt rừng thiêng, rừng cấm, rừng ma và rừng đầu nguồn của bản
Rừng thiêng, rừng cấm, rừng ma, rừng đầu nguồn hay bị gọi lẫn. Bài tách bốn khái niệm, nêu chỗ giống, chỗ khác và vì sao bản làng giữ chúng.
#rừng thiêng
Cây chủ của bản: cây thiêng giữa rừng được chọn ra sao, đứng ở đâu và mang nghĩa gì
Nhiều bản vùng cao có một cây chủ trong rừng thiêng, nơi cả bản làm lễ. Bài kể cây ấy thường là loài gì, được chọn thế nào và khi cây đổ thì bản làm gì.
Rừng thiêng nằm ở đâu so với bản: bố cục bản vùng cao từ nguồn nước tới nương rẫy
Rừng thiêng thường ở phía trên bản, gần mạch nước, tách khỏi rừng ma và nương rẫy. Bài giải thích vì sao bản vùng cao xếp đất theo trật tự ấy.
Những điều cấm trong rừng thiêng: kiêng chặt, kiêng săn, kiêng ô uế và lý lẽ phía sau
Không chặt cây, không săn, không phóng uế, không nói lời xấc: những điều cấm trong rừng thiêng, cách bản xử khi có người phạm và lý lẽ thực tế phía sau.
Rừng thiêng của người Thái và người Mường: rừng thần bản, rừng đầu nguồn, lệ giữ rừng
Người Thái và người Mường giữ rừng thần bản, rừng đầu nguồn, rừng ma tách riêng. Bài kể rừng thiêng trong nếp bản mường và chỗ giống, khác giữa hai dân tộc.
Rừng thiêng ở Tây Nguyên: rừng giữ bến nước, rừng nhà mồ của Ê Đê, Gia Rai, Bahnar
Ở Tây Nguyên, rừng thiêng gắn với bến nước của buôn, khu nhà mồ và người chủ đất. Bài kể rừng thiêng của Ê Đê, Gia Rai, Bahnar, M'nông theo ghi chép.
Rừng thiêng của người Cơ Tu và dải Trường Sơn: rừng làng, rừng kiêng, rừng ma
Người Cơ Tu, Tà Ôi, Bru – Vân Kiều chia rừng thành rừng ở, rừng rẫy, rừng kiêng, rừng ma. Bài kể cách các làng dải Trường Sơn giữ rừng thiêng qua bao đời.
Rừng thiêng và bảo tồn: vì sao khu rừng được kiêng giữ lại giữ được nước và loài
Vì sao rừng thiêng thường còn cây to, còn mạch nước, còn nhiều loài? Bài nhìn rừng thiêng từ góc nhà bảo tồn: cơ chế, giới hạn và bài học cho rừng cộng đồng.
Đến bản có rừng thiêng: khách, người chụp ảnh, người làm dự án nên ứng xử ra sao
Hỏi ai trước khi vào rừng, chụp ảnh và bay flycam thế nào, lỡ vào khu kiêng thì làm gì: hướng dẫn ứng xử với rừng thiêng cho khách, người chụp ảnh, người làm dự
Lễ cúng rừng là gì: vì sao bản làng vùng cao cúng rừng và một lễ thường gồm những gì
Lễ cúng rừng của các dân tộc vùng cao không chỉ là xin phép thần linh. Bài giải thích lễ cúng ai, ở đâu, ai chủ trì và vì sao cả bản cùng góp phần.
Lễ cúng ở gốc cây chủ của bản: các phần của lễ, người làm lễ và khi cây già, đổ
Lễ ở gốc cây chủ của bản vùng cao gồm những phần nào, ai đứng ra làm, và cộng đồng xử lý ra sao khi cây chủ già cỗi, gãy đổ hay chết đi.
Cây thiêng là gì: điều gì khiến một cái cây được người Việt coi là thiêng
Cây thiêng không phải một loài cây. Đó là cái cây được cả cộng đồng đối xử khác đi vì tuổi, vị trí, sự tích và ký ức. Bài tách từng lớp lý do.